GIỚI THIỆU DỰ ÁN TƯ VẤN KỸ THUẬT HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN TRẺ THƠ (PTTT)
TRONG CÁC GIA ĐÌNH NGHÈO Ở VIỆT NAM

 Bối cảnh Việt Nam

 Chính phủ Việt Nam từ lâu nay đã đặt trẻ em vào vị trí trung tâm trong việc đầu tư vốn con người. Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh đến trẻ em với câu nói: “Vì sự nghiệp mười năm trồng cây, vì sự nghiệp trăm năm trồng người”.

Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận kể từ quá trình Đổi mới bắt đầu từ năm 1986: nền kinh tế phát triển với tốc độ khá nhanh, tỷ lệ đói nghèo giảm đáng kể, có những cải thiện đáng kể về nguồn nhân lực. Trong 10 năm qua, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng gần 300% và thu nhập bình quân đầu người tăng gần 500%. Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc thực hiện Mục tiêu thiên niên kỷ: giảm tỷ lệ nghèo từ 58% năm 1993 xuống 17,15% năm 2001[1]; gần đạt mục tiêu phổ cập giáo dục tiểu học; tăng nhanh tiếp cận các dịch vụ y tế. Việt Nam đã giảm đáng kể tỷ lệ tử vong trẻ em, tỷ lệ tử vong trẻ em dưới 1 tuổi giảm từ 44,2 trên 1000 trẻ sinh ra sống trong năm 1992 xuống còn 18,0 trên 1000 trẻ sinh ra sống trong năm 2004[2].

Mặc dù có những thành tựu nói trên, sự bất bình đẳng cả về thu nhập và nguồn nhân lực vẫn ngày càng tăng. Tỷ lệ tử vong trẻ em giảm nhưng tỷ lệ suy dinh dưỡng vẫn ở mức cao. Trong thập kỷ 90, tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em (thể còi cọc) hầu như vẫn giữ nguyên, khoảng 1/3 số trẻ em. Sự bất bình đẳng ngày càng gia tăng giữa các khu vực địa lý và có nhiều địa phương chưa được hưởng lợi một cách đầy đủ từ thành tựu phát triển của Việt Nam trong thập kỷ qua. Các bằng chứng cho thấy mức sống của 30% dân số có thu nhập thấp nhất chưa được cải thiện rõ rệt và trẻ em trong các gia đình nghèo đó chưa được nhận mức đầu tư như trẻ trong các gia đình khác[3]. Phụ nữ nghèo, đặc biệt ở vùng sâu, miền núi và vùng khó khăn, bị hạn chế rất nhiều trong tiếp cận các dịch vụ chăm sóc trước sinh cơ bản, sinh đẻ tại các cơ sở y tế và các dịch vụ chăm sóc trẻ sơ sinh. Trẻ em các gia đình nghèo ít có cơ hội được chăm sóc ở những nơi trông giữ trẻ, nhà trẻ và mẫu giáo, trong khi những người chăm sóc trẻ tại nhà thường thiếu kiến thức nuôi dạy trẻ. Điều này gây bất lợi cho những trẻ này khi bước vào tiểu học.

  Để duy trì và đẩy mạnh những thành tựu trong công cuộc xoá đói giảm nghèo cần phải có những can thiệp tập trung hơn cho những nhóm đối tượng cụ thể chưa được hưởng lợi từ sự phát triển kinh tế của Việt Nam nhằm cải thiện phúc lợi của các nhóm này. Rất nhiều nghiên cứu chỉ ra hậu quả lâu dài của đầu tư thấp cho những năm đầu đời sẽ làm giảm khả năng lao động, giảm phát triển trí tuệ và hạn chế các kỹ năng xã hội và vận động. Thực chất, trẻ  phải đối mặt với nguy cơ bị trói buộc trong vòng đói nghèo khi cha mẹ không có khả năng đầu tư cơ bản cho nguồn vốn con người[4].

  Đầu tư của Chính phủ cho PTTT còn thấp nhưng đang tăng. PTTT là lĩnh vực đa ngành. Chính phủ đã ban hành một số chiến lược và chính sách liên quan nhằm thúc đầy PTTT, đặc biệt tập trung vào các gia đình nghèo, vùng sâu và khó khăn.  Chương trình hành động quốc gia vì trẻ em 2001- 2010 là một chương trình khá toàn diện với những mục tiêu mang tính chất lượng về chăm sóc giáo dục và sức khoẻ. Bên cạnh đó, Chiến lược dân số Việt Nam 2001- 2010, Chiến lược chăm sóc sức khoẻ sinh sản quốc gia 2001- 2010, Chiến lược giáo dục 2001- 2010 và Chiến lược dinh dưỡng quốc gia 2001-2010 đêu thúc đẩy công tác PTTT như là một thành tố then chốt để giảm nghèo một cách bền vững.

 
 Phát triển trẻ thơ 

 Phát triển trẻ thơ (PTTT) là sự kết hợp quan điểm toàn diện về phát triển của trẻ. PTTT tập trung vào tầm quan trọng của việc cung cấp các hỗ trợ cần thiết mà mỗi trẻ thơ cần cho sự sống còn và đạt thành công trong cuộc sống. PTTT cũng tập trung vào các hỗ trợ cần thiết cho mỗi gia đình và cộng đồng để thúc đẩy phát triển trẻ thơ. PTTT là một lĩnh vực tương đối mới, được xây dựng dựa trên quyền trẻ em, tâm lý phát triển và kết hợp của các ngành y tế, dinh dưỡng, phát triển cộng đồng, xã hội học và kinh tế học.

  Những năm đầu đời là thời kỳ quan trọng nhất quyết định đến sự phát triển và tăng trưởng tương lai. Đây là thời kỳ não bộ hoàn thiện, nhân cách phát triển và các đặc tính tâm lý và xã hội liên quan đến những người chăm sóc ban đầu và cộng đồng nói chung được hình thành. Y tế, dinh dưỡng và phát triển có mối quan hệ chặt chẽ đối với sự phát triển của trẻ. Trẻ em phải nhận được sự bảo vệ, lương thực, thực phẩm, và các chăm sóc y tế đầy đủ cùng với sự yêu thương, giao tiếp, kích thích, và học hỏi qua sự tìm hiểu và khám phá. Tất cả các lĩnh vực liên quan đến sống còn, tăng trưởng và phát triển có quan hệ mật thiết và hỗ trợ lẫn nhau. Thiếu bất cứ sự đầu tư ở một lĩnh vực nào cũng sẽ làm giảm khả năng phát triển của trẻ ở các lĩnh vực khác.

 

 Hỗ trợ kỹ thuật

  Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đang tích cực trong việc thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực Việt Nam thông qua các dự án về y tế, dinh dưỡng, dân số và giáo dục. Thoả thuận hợp tác ký kết giữa Chính phủ Việt Nam và ADB xác định vấn đề phát triển xã hội là một vấn đề trọng tâm trong hợp tác nhằm đạt mục tiêu giảm nghèo mà hai bên cùng quan tâm. Việc ADB hỗ trợ phát triển trẻ thơ là nỗ lực để thực hiện mục tiêu trên và cũng là sự tập trung hỗ trợ của ADB cho giảm nghèo ở trẻ em.

  Mục tiêu dài hạn là hỗ trợ Việt Nam xây dựng một môi trường an toàn và lành mạnh để tạo điều kiện cho tre em nghèo có cơ hội được phát triển toàn diện. Trong đó các mục tiêu cụ thể bao gồm: (i) Tìm hiểu thực trạng và tính sẵn có của các chương trình PTTT, đặc biệt chương trình cho người nghèo và ở vùng sâu; (ii) Xây dựng các công cụ điều tra định tính và định lượng phù hợp cho nghiên cứu và xây dựng chính sách về PTTT; (iii) Nâng cao nhận thức và hỗ trợ của các bên liên quan trong PTTT để góp phần quan trọng phá vỡ vòng đói nghèo

  Đầu ra mong muốn của hỗ trợ kỹ thuật bao gồm: (i) Một phân tích chi tiết về PTTT, bao gồm các lĩnh vực y tế, dinh dưỡng, chăm sóc và giáo dục; (ii) Một chiến lược đầu tư lông ghép để vận động và thúc đẩy PTTT, bao gồm cả xác định khoảng trống tài chính và các nguồn tài chính.

  Sau khi Dự án được ký kết, Ban quản lý dự án được thành lập gồm có các cán bộ của Viện Khoa học Dân số, Gia đình và Trẻ em để quản lý và hỗ trợ cho công tác tư vấn kỹ thuật. Dưới sự chỉ đạo và điều hành của Ban điều hành dự án do Lãnh đạo Uỷ ban Dân số, Gia đình và Trẻ em làm trưởng ban, và các thành viên là cán bộ của Uỷ ban DSGĐTE và các Bộ ngành (Bộ Y tế, Bộ Giáo dục, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Bộ Văn hoá - Thông tin), nhóm chuyên gia tư vấn dự án gồm các chuyên gia trong nước và quốc tế về dinh dưỡng và sức khoẻ trẻ thơ; giáo dục trẻ thơ và kinh tế học đã thực hiện một số hoạt động sau:

-          Tổ chức các hội thảo, tham vấn với các Bộ ngành, cơ quan, tổ chức liên quan trong lĩnh vực phát triển trẻ thơ.

-          Tổng quan, phân tích các tài liệu, các nghiên cứu sẵn có

-          Tiến hành nghiên cứu thực địa tại một số địa phương

 Các sản phẩm của hỗ trợ kỹ thuật bao gồm:

-          Báo cáo tổng quan về tình hình dinh dưỡng và sức khoẻ trẻ thơ

-          Báo cáo tổng quan về tình hình giáo dục và chăm sóc trẻ thơ

-          Phân tích kinh tế về đầu tư cho trẻ thơ tại Việt Nam

-          Xuất bản phẩm “Nhu cầu phát triển toàn diện - trẻ thơ Việt Nam”

-          Dự thảo Chiến lược phát triển trẻ thơ giai đoạn 2006-2010 và tầm nhìn 2020

 Hỗ trợ kỹ thuật “Phát triển toàn diện trẻ thơ cho các gia đình nghèo ở Việt Nam” do ADB hỗ trợ